Wybrane projekty

Projekt grantowy zakładał stworzenie międzynarodowego programu edukacyjnego, który poprzez innowacyjne wykorzystanie mitologii greckiej i rzymskiej przygotuje uczniów do wyzwań współczesnego świata. Program przyjął formę ogólnodostępnego, interaktywnego podręcznika–gry, w którym uczniowie jako „Współcześni Argonauci” odkrywali wspólne dziedzictwo mitologiczne oraz jego różnorodne recepcje kulturowe. Skierowany był głównie do uczniów szkół średnich. Projekt traktował mitologię jako narzędzie dialogu międzykulturowego, rozwijając samodzielność poznawczą, kreatywność i postawę otwartości. Testowany był w szkołach w kilku krajach i udostępniony bezpłatnie, przy wsparciu międzynarodowych instytucji zajmujących się badaniem i popularyzacją antyku.

• Kierownik projektu: prof. dr hab. Katarzyna Marciniak
• Finansowanie: ERC Proof of Concept Grant
• Okres realizacji: 2023-2025

Projekt bada złożone, wielopoziomowe zjawisko wielojęzyczności w perspektywie historycznej i współczesnej, zarówno na poziomie indywidualnym, jak i społecznym. Jego celem jest rekonstrukcja i wyjaśnienie procesów powstawania, trwania, zaniku oraz możliwego odradzania się wielojęzyczności w różnych kontekstach kulturowych, politycznych i geograficznych. Analiza obejmuje studia przypadków z Europy Środkowo-Wschodniej, Mezoameryki, Afryki Południowej i archipelagu Vanuatu, co pozwala porównać odmienne doświadczenia przedkolonialne, kolonialne i postkolonialne. Projekt wykorzystuje podejście interdyscyplinarne, łącząc dane historyczne i współczesne z metodami jakościowymi, ilościowymi i narzędziami GIS, aby wspierać skuteczniejsze polityki językowe i ochronę różnorodności językowo-kulturowej.

• Kierownik projektu: prof. dr hab. Justyna Olko
• Finansowanie: ERC Consolidator Grant
• Okres realizacji: 2022-2027

Projekt analizuje jak upowszechnienie edukacji cyfrowej podczas pandemii COVID-19 ujawniło głębsze pytania o sens nauczania i wpływ nowych technologii na rozumienie edukacji. Autorzy wskazują, że ucyfrowienie kształcenia wiąże się z szerszą zmianą samorozumienia człowieka, w którym coraz większą rolę odgrywają maszyny i technologie, w tym sztuczna inteligencja. Projekt realizowany we współpracy z badaczami ze Słowenii.

• Kierownik projektu: dr Krzysztof Skonieczny
• Finansowanie: NCN Opus 22 (LAP)
• Okres realizacji: 2022-2026

Projekt bada zmiany w postrzeganiu i konsumpcji mięsa w latach 1945–1989 oraz ich związek z industrializacją hodowli i modernizacją rolnictwa.W powszechnej świadomości czasy PRL kojarzą się z niedoborami, zwłaszcza mięsa, jednak dane pokazują, że poziom konsumpcji białka zwierzęcego z 1980 roku osiągnięto ponownie dopiero w 2006 roku. Choć sektor mięsny rzeczywiście zmagał się z brakami (np. kartkami), w okresie gierkowskim mięso zaczęto postrzegać jako dobro, do którego społeczeństwo ma nieograniczone prawo.

• Kierownik projektu: dr Gabriela Jarzębowska-Lipińska
• Finansowanie: NCN Sonata 19
• Okres realizacji: 2024-2027

Projekt analizuje filmy, seriale, komiksy i media cyfrowe tworzone przez amerykańskie kobiety z pokolenia Milenium, aby zbadać, jak konstruowana i przedefiniowywana jest postać dziewczyny. Skupia się on na nowym typie bohaterki – kobiecie w wieku dwudziestu- lub trzydziestu-kilku lat, która odrzuca normatywne wyobrażenia dorosłości, sukcesu i kobiecości. Analizując narracje z lat 2010–2019, projekt pokazuje, że dziewczyńskość wiąże się tu z doświadczeniem porażki, „utknięcia” i kwestionowania własnej sprawczości, zamiast z linearną opowieścią o rozwoju.

• Kierownik projektu: dr Aleksandra Kamińska
• Finansowanie: NCN Preludium 20
• Okres realizacji: 2022-2026

Projekt analizuje obecność i funkcje antyku greckiego i rzymskiego w czasopismach dla dzieci i młodzieży w PRL w latach 1945–1989, stawiając pytanie o ich rolę edukacyjną, propagandową lub opozycyjną. Badanie pokazuje, że motywy antyczne były często instrumentalizowane przez władze do celów ideologicznych, m.in. poprzez podkreślanie walki klas czy krytyki elit, ale mogły też służyć autorom do ukrytego przekazywania treści niezgodnych z oficjalnym dyskursem.

• Kierownik projektu: mgr Marta Pszczolińska
• Finansowanie: NCN Preludium 21
• Okres realizacji: 2023-2026

Projekt „AIAI: AI – Autorstwo i interpretacja” bada, jak generatywna sztuczna inteligencja zmienia pojęcia autorstwa i sens interpretacji dzieł tworzonych przez AI. Łącząc teorię literatury i filozofię z badaniami socjologicznymi, autorzy pytają, kogo można uznać za autora takich prac oraz co właściwie robimy, interpretując dzieła pozornie „bezautorskie”. Założeniem projektu jest wypracowanie nowego modelu rozumienia autorstwa i interpretacji, istotnego zarówno dla humanistyki, jak i debat nad prawem autorskim.

• Kierownik projektu: dr Krzysztof Skonieczny
• Finansowanie: NCN Opus 26 (LAP)
• Okres realizacji: 2025-2028

Projekt badał recepcję antyku klasycznego w kulturze dzieci i młodzieży, traktując to pole jako kluczową przestrzeń kształtowania ludzkiej tożsamości w przeszłości i współcześnie. Wychodził z założenia, że doświadczenie dzieciństwa oraz kontakt z antykiem – przekazywanym przez edukację i kulturę popularną – tworzy wspólny, globalnie rozpoznawalny kod kulturowy. Dzięki wsparciu grantu ERC przeanalizowano to zjawisko z perspektyw regionalnych, rozumianych jako równorzędne i szczególnie wartościowe dla zrozumienia globalnych przemian. Realizowany przez międzynarodowy zespół badaczy, projekt łączył badania naukowe z szeroką popularyzacją wiedzy, proponując nowy, holistyczny model współpracy w humanistyce.

• Kierownik projektu: prof. dr hab. Katarzyna Marciniak
• Finansowanie: ERC Consolidator Grant
• Okres realizacji: 2016–2022

Projekt „Chasing Mythical Beasts…” badał, jak istoty i potwory z mitologii grecko-rzymskiej zmieniają swoje znaczenia w kulturze dzieci i młodzieży, traktując je jako wskaźnik przemian wrażliwości, moralności i relacji człowiek–nie-człowiek. Realizowany był w Uniwersytecie Warszawskim przy wsparciu Humboldt Alumni Award. Rozwijał wcześniejsze badania nad recepcją antyku. W przedsięwzięciu uczestniczyli badacze z różnych regionów świata, którzy analizowali recepcję mitologicznych stworzeń w perspektywie regionalnej i globalnej. Projekt łączył badania naukowe z działaniami edukacyjnymi i artystycznymi, angażując studentów, uczniów oraz szeroką publiczność w tworzenie międzynarodowej wspólnoty badawczej.

• Kierownik projektu: prof. dr hab. Katarzyna Marciniak
• Finansowanie: Alexander von Humboldt Foundation Alumni Award for Innovative Networking Initiatives
• Okres realizacji: 2014–2017

Projekt badał recepcję antyku klasycznego w kulturze dzieci i młodzieży, traktując to pole jako kluczową przestrzeń kształtowania tożsamości człowieka w przeszłości i współcześnie. Wychodził z założenia, że tradycja antyczna, przekazywana globalnie przez edukację i kulturę popularną, tworzy wspólny kod komunikacyjny zrozumiały w różnych kontekstach kulturowych. Dzięki wsparciu grantu ERC badania prowadzone były z perspektyw regionalnych, uznawanych za szczególnie wartościowe narzędzie opisu globalnych przemian. Projekt realizował międzynarodowy zespół badaczy, który łączył działalność naukową z szeroką popularyzacją wiedzy, dążąc do wypracowania nowego, holistycznego modelu współpracy w humanistyce.

• Kierownik projektu: prof. dr hab. Katarzyna Marciniak
• Finansowanie: Loeb Classical Library Foundation Grant
• Okres realizacji: 2012–2013

Projekt dotyczy badań nad kulturową transmisją wiedzy u szympansów jako kluczem do zrozumienia początków ewolucji ludzkiej kultury. Analizując tempo i zróżnicowanie zmian tradycji kulturowych u małp człekokształtnych, autorzy dążą do opracowania modelu „memetycznego zegara”, który pozwoli oszacować dynamikę wczesnej ewolucji kulturowej człowieka. Badania terenowe w Afryce Środkowej i Wschodniej koncentrują się na porównaniu zachowań kulturowych różnych populacji szympansów oraz oddzieleniu wpływów kulturowych, genetycznych i środowiskowych. Projekt ma na celu określenie, w jakim stopniu czynniki ekologiczne i antropogeniczne kształtują zmienność kultury szympansów.

• Kierownik projektu: dr hab. Thurston Hicks
• Finansowanie: NCN Opus 26
• Okres realizacji: 2024-2028

Projekt dotyczy procesów narzucania chrześcijańskiego porządku społecznego ludności rdzennej w Wicekrólestwie Peru oraz ich lokalnych konsekwencji w okresie kolonialnym. Jego celem jest interdyscyplinarne zbadanie stanowiska archeologicznego Chacuas Jirca, obejmujące analizę architektury, chronologii, obrządku pogrzebowego i tożsamości jego mieszkańców. Badanie zakłada, że ośrodek ten, mimo przedhiszpańskiego rodowodu, funkcjonował w czasach kolonialnych jako ważne centrum ekonomiczne aż do masowych przesiedleń Indian. Łącząc dane archeologiczne i etnohistoryczne, projekt umożliwi rewizję wiedzy o społecznej reorganizacji w okresie wczesnego kontaktu z Europejczykami.

• Kierownik projektu: dr hab. Patrycja Prządka-Giersz
• Finansowanie: NCN Opus 27
• Okres realizacji: 2025-2029

Projekt ma na celu zbadanie wewnętrznego zróżnicowania języka nahuatl w regionie Sierra Norte de Puebla, które dotychczas nie zostało kompleksowo opisane. Zakłada on dokumentację i analizę różnic fonetycznych, gramatycznych i leksykalnych między lokalnymi wariantami oraz wyznaczenie ich granic dialektalnych. Badania mogą wykazać, że tzw. Western Sierra Norte Nahuatl obejmuje więcej niż jedną odrębną odmianę języka. Projekt łączy klasyczną dialektologię z nowoczesnymi narzędziami cyfrowymi, wspierając zarówno rozwój badań naukowych, jak i aktywne zaangażowanie społeczności posługujących się językiem nahuatl.

• Kierownik projektu: dr Gregory Haimovich
• Finansowanie: NCN Opus 27
• Okres realizacji: 2025-2028

Projekt „Internetowa publikacja Korpusu Tekstów i Korespondencji Jana Dantyszka (1485–1548)” realizowany jest na Uniwersytecie Warszawskim od 1989 roku ma na celu opracowanie i udostępnienie największego w Europie Środkowo-Wschodniej zbioru korespondencji renesansowej, obejmującego ponad 6 000 listów. Korpus stanowi unikalne źródło do badań nad historią, kulturą, literaturą i dyplomacją Polski oraz Europy doby renesansu, dokumentując wspólnotę intelektualną opartą na łacińskości i chrześcijaństwie. Projekt wykorzystuje nowoczesne metody edytorskie, w tym kodowanie tekstu w standardzie TEI, umożliwiające tworzenie przeszukiwalnej i systematycznie rozwijanej edycji internetowej. Publikacja stopniowo obejmuje pełne transkrypcje listów wraz z aparatem krytycznym, komentarzami i indeksami, które są sukcesywnie uzupełniane.

• Kierownik projektu: dr Gregory Haimovich
• Finansowanie: NPRH
• Więcej informacji na stronie Pracowni Edytorstwa Źródeł i Humanistyki Cyfrowej >>

Projekt „Na krańcach Europy. Kroniki z Polski i Rosji dla madryckiego dziennika «ABC» z lat 1915–1944” ma na celu naukową, krytyczną edycję tekstów autorstwa Sofíi Casanovy (Zofii Lutosławskiej), hiszpańskiej pisarki i korespondentki prasowej. Kroniki te stanowią unikatowe świadectwo wydarzeń politycznych i społecznych Europy Środkowo-Wschodniej, obejmując m.in. I wojnę światową, rewolucję bolszewicką oraz okres międzywojenny. Projekt zakłada opracowanie rozproszonych materiałów źródłowych wraz z aparatem krytycznym i komentarzem historycznym. Jego celem jest udostępnienie badaczom i czytelnikom cennego źródła do studiów nad historią, dziennikarstwem i relacjami kulturowymi Polski, Rosji i Hiszpanii.

• Kierownik projektu: dr hab. Jan Stanisław Ciechanowski, prof. ucz.
• Finansowanie: NPRH
• Okres realizacji: 2022-2027

Projekt ma na celu pokazanie, jak zmieniały się rozumienia i użycia pojęcia „ludu” w kontekście konfliktów władzy duchowej i świeckiej w różnych epokach europejskich. Dotyczy on genezy i przemian pojęcia „ludu” w tradycji intelektualnej i politycznej Zachodu, od średniowiecznego sporu o inwestyturę – konfliktu między władzą świecką a kościelną o mianowanie biskupów i opactw, który na trwałe wpłynął na relacje między państwem a Kościołem – aż po Cywilną Konstytucję Kleru z czasów rewolucji francuskiej, która radykalnie przekształciła status Kościoła i duchowieństwa w państwie.

• Kierownik projektu: mgr Franciszek Dąbrowa
• Finansowanie: MNiSW Perły Nauki
• Okres realizacji: 2025-2028

Projekt bada relacje między cyfrową archeologią a sztuką współczesną, analizując, w jaki sposób artyści wykorzystują narzędzia takie jak skanowanie i druk 3D do krytycznej refleksji nad praktykami archeologicznymi, dziedzictwem i materialnością. Skupia się na trzech dziełach: The Other Nefertiti, Material Speculation: ISIS oraz Curtain Call, Variations on a Folly, które poruszają kwestie własności, zniszczenia i repatriacji dziedzictwa kulturowego. Projekt pokazuje, że sztuka współczesna może zakłócać tradycyjne narracje archeologiczne i inspirować bardziej inkluzywne, etycznie wrażliwe podejścia do przeszłości. Jego celem jest wypracowanie nowych narzędzi teoretycznych i metod badawczych dla studiów nad przecięciem sztuki i cyfrowej archeologii oraz praktyczne wsparcie dla instytucji kultury i muzeów.

• Kierownik projektu: dr Monika Stobiecka
• Finansowanie: NCN Sonata 20
• Okres realizacji: 2025-2027

Projekt FOSTERLANG ma na celu transformację sposobów ochrony, użycia i promocji języków mniejszościowych w Europie, w kontekście rywalizacji między językami dominującymi i niedominującymi. Realizowany przez międzynarodowe konsorcjum 14 instytucji, projekt łączy kompetencje z zakresu socjolingwistyki, antropologii, edukacji, polityki językowej i innowacji cyfrowych, aby opracować oparte na danych diagnozy oraz skuteczne strategie wzmacniania kapitału językowego. Kluczowym rezultatem będzie „Mapa Drogowa Kapitału Językowego”, zawierająca rekomendacje dla krótko-, średnio- i długoterminowych działań na rzecz ochrony oddolnej wielojęzyczności i różnorodności językowej w Europie. Projekt wpisuje się w priorytety UE i programu Horyzont Europa, podkreślając rolę języków mniejszościowych w spójności społecznej oraz dobrostanie ekonomicznym i kulturowym.

• Kierownik projektu: prof. dr hab. Justyna Olko
• Finansowanie: Horizon Europe
• Okres realizacji: 2025-2028

Badany przekład, będący pierwszym pełnym wydaniem Biblii po polsku, miał charakter pracy zbiorowej i był redagowany przez Jana Leopolitę na podstawie rękopisu o nieznanym autorstwie. Projekt ukazuje, jak lokalne i europejskie uwarunkowania teologiczne, filologiczne i kulturowe wpłynęły na kształt tego przekładu i jego późniejsze rewizje.

• Kierownik projektu: dr Tadeusz Rubik
• Finansowanie: NCN Preludium 22
• Okres realizacji: 2024-2027

Projekt poświęcony jest interdyscyplinarnej analizie warszawskiego pochodu planet z 1580 roku, opisanego przez Martina Grunewega, jako przykładu wczesnonowożytnego widowiska karnawałowego. Badanie ukazuje to wydarzenie jako ważne źródło wiedzy o recepcji astronomii i astrologii w kulturze późnego renesansu oraz o relacjach między kulturą miejską a dworską w Rzeczypospolitej. Pokazuje, jak wiedza o kosmosie przenikała do kultury popularnej epoki.

• Kierownik projektu: dr Agata Starownik
• Finansowanie: NCN Preludium 20
• Okres realizacji: 2022-2026

Przedsięwzięcie mające na celu dalszy rozwój katedry polskiej na Uniwersytecie w Cambridge poprzez stworzenie tzw. „kapitału żelaznego”.

• Kierownik projektu: dr hab. Agata Zalewska, prof. ucz.
• Okres realizacji: 2016-

„Frontiers of Science. Opracowanie i testowanie modelu współpracy między polskim i amerykańskim systemem studiów liberal arts” – program pilotażowy mający na celu opracowanie i przetestowanie modelu współdziałania polsko-amerykańskiego zmierzającego do uruchomienia w Kolegium Artes Liberales UW na I stopniu kierunku artes liberales (odpowiednik BA) wspólnej z Columbia University in the City of New York (Columbia College) ścieżki programowej łączącej nauki humanistyczne, społeczne oraz ścisłe i przyrodnicze.

• Kierownik projektu: dr hab. Agata Zalewska, prof. ucz.
• Okres realizacji: 2019-

Projekt „Innowacyjny uniwersytet i przywództwo – transfer kompetencji” jest kontynuacją programu realizowanego w latach 2014–2024 przy wsparciu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego RP, którego celem było kształcenie kadry zarządzającej oraz wspieranie reform szkolnictwa wyższego Ukrainy. Jego rezultatem jest sieć blisko 300 absolwentów aktywnie uczestniczących w procesach modernizacyjnych uczelni.

Nowy projekt (2026–2027) koncentruje się na transferze kompetencji i podnoszeniu kwalifikacji pracowników akademickich, ze szczególnym uwzględnieniem modelu student-centred learning w kontekście Europejskiego Obszaru Szkolnictwa Wyższego, realizowanym poprzez cztery sesje tematyczne.

Więcej informacji na tej stronie >>.