Select Page

„Henryk Sienkiewicz w kulturze polskiej XX wieku” (trwający)

Jednostka prowadząca

Laboratorium „Henryk Sienkiewicz w kulturze polskiej XX wieku”

Czast trwania projektu

2012 – obecnie

Wykonawcy projektu

1. Axer Jerzy (UW) prof.
2. Adamek Adrianna dr
3. Budrewicz Tadeusz (UP Kraków) prof.
4. Bujnicki Tadeusz (UW) prof. – kierownik
5. Chomiuk Aleksandra (UMCS) dr hab.
6. Gloger Maciej (UKW) dr hab.
7. Kosowska Ewa (U.Śl) prof.
8. Kuniczuk-Trzcinowicz Agnieszka dr
9. Koziołek Ryszard (U.Śl) dr hab.
10. Łapiński Wojciech mgr
11. Mazan Bogdan (UŁ) prof.
12. Mokranowska Zdzisława (UJK) prof.
13. Rataj Andrzej mgr
14. Samborska-Kukuć Dorota (UŁ) dr hab
15. Sobieraj Tomasz (UAM) prof.
16. Szargot Barbara (AJD) dr hab.
17. Sztachelska Jolanta (U.Biał.) dr hab.
18. Wedemann Marek (UAM) dr hab.
19. Zalewska Agata (UW) dr hab.
20. Zalewski Cezary (UJ) dr hab.
21. Etat tech.: mgr Joanna Majchrzyk (UW).

Kierownictwo projektu

prof. dr hab. Tadeusz Bujnicki

strona projektu

sienkiewicz.al.uw.edu.pl

Opis projektu

Podstawowym uzasadnieniem dla podjęcia badań nad Sienkiewiczem w kulturze dwudziestowiecznej  jest trwała i znacząca obecność pisarza w różnych obszarach  polskiego życia społecznego i kulturalnego. Mimo kontrowersyjnych  globalnych ocen twórczości i działalności  Sienkiewicza, jego pozycja przez całe stulecie była wysoka. Dlatego zasadniczym problemem, wokół którego skupią się badania, będzie próba określenia miejsca i funkcji legendy i twórczości Sienkiewicza w polskiej kulturze XX wieku, a ściślej po jego śmierci w 1916 roku, oraz określenie ich zmienności i przekształceń.  Istotą podjętej problematyki jest stwierdzenie, iż rozległość znaczenia i wpływu pisarza w kulturze i życiu społecznym nie jest dotąd całościowo rozpoznana, a większość opinii ma charakter intuicyjny. Dlatego, interpretacji i opisowi naukowemu zostaną poddane: 1. „legenda” pisarza obecna w  biografistyce i różnych formach jego czczenia, przy okazji rocznic i jubileuszów; 2. kształtujące obraz pisarza programy szkolne i kanon obowiązujących lektur, działalność biblioteczna, ekspozycje muzealne. 3.  zróżnicowana społecznie i środowiskowo recepcja czytelnicza. 4. Obecność Sienkiewiczowskich konwencji i sugestii światopoglądowych w literaturze i różnych formach twórczości artystycznej (adaptacje teatralne, filmowe, telewizyjne i in.) oraz  różne sposoby ich przyswojenia i transformacji.

Założenie badawcze projektu dotyczy trwałej i wielopoziomowej obecności pisarstwa Sienkiewicza w różnych obszarach polskiej kultury; pisarstwa przyswajanego zarówno aprobatywnie, jak i z krytycyzmem oraz negacją. Z tego punktu widzenia zostaną poddane analizie wielorakie aspekty dwudziestowiecznych ocen i sporów o Sienkiewicza. Zostaną rozpoznane różne ich konteksty; zanalizowana obecność pisarza w myśli politycznej i nurtach ideologicznych dwudziestego wieku. Osobnemu rozpoznaniu będzie poddana współczesna neosarmackość jako uformowana na Trylogii koncepcja światopoglądowa i wynikający z niej obraz polskości. Podstawowym celem projektu jest zatem szeroko rozumiana reinterpretacja dzieła Sienkiewicza i jego obecności w polskiej świadomości społecznej i dziedzictwie narodowym. Jest to zadanie tym ważniejsze, iż na Sienkiewiczu, jak na rzadko którym pisarzu, ciążą stereotypy zarówno ideologiczne, jak i estetyczne. Sienkiewicz poddany rozmaitym manipulacjom, zarówno „kultowym” jak i degradującym, jawi się w wielu „okolicznościowych” projekcjach, a jego obraz podlega różnym zafałszowaniom.

Założenia metodologiczne:
Możliwość rozwinięcia interdyscyplinarnych badań nad Sienkiewiczem jako pisarzem-instytucją, przy  zastosowaniu nowych narzędzi badawczych, mogą w znacznym stopniu zmienić dotychczasowy tradycyjny obraz pisarza. Antropologiczny aspekt obecności Sienkiewicza w kulturze zostanie związany z jego  medialnymi przekształceniami: w teatrze, filmie, radiu, kabarecie, fotografii, grach komputerowych, widowiskach i innych formach transformacji  i adaptacji jego twórczości. Zagadnieniem osobnym będzie rozpoznanie obecności Sienkiewicza w współczesnej literaturze: powieści historycznej, fantasy, science-fiction i in.

Efekty badawcze:
Założeniem podstawowym w wykonywaniu zadań badawczych jest praca zespołowa nad określonymi tematami. Jej wyniki będą, prezentowane i dyskutowane na spotkaniach o charakterze sympozjów i sesji naukowych, skupionych na problemach recepcji, wpływie i obecności pisarza w kulturze dwudziestowiecznej.
Efektem końcowym projektu badawczego będą publikacje o charakterze interpretacyjnym (zarówno tomy zbiorowe na wybrany temat, jak i monografie indywidualne). Plan obejmuje następujące opracowania:

  1. Tom zbiorowy poświęcony recepcji szkolnej i bibliotecznej pisarza
  2. Tom zbiorowy o miejscu Sienkiewicza w dwudziestowiecznej kulturze literackiej.
  3. Tom o wpływie  i obecności Sienkiewicza w innych dziedzinach twórczości artystycznej.
  4. Tom zbiorowy: Sienkiewicz w polityce i ideologiach.
  5. Tom zbiorowy: Śmiech Sienkiewicza – Śmiech z Sienkiewicza.

Projektowane są również monografie indywidualne, poświęcone wybranym zagadnieniom. Publikacje o charakterze naukowym zasadniczo będą wydawane w ramach projektowanej serii.

Inne zadania w ramach projektu:
Do zadań Laboratorium zostaną włączone działania rozszerzające założenia projektu badawczego: Interpretacje i analizy utworów Sienkiewicza. Przygotowanie opracowań edytorskich: nowel, powieści oraz publicystyki pisarza. Cykle spotkań (wykładów, konwersatoriów) o charakterze popularno naukowym, adresowane przede wszystkim do szkół, lub uniwersytetów trzeciego wieku. Cykle zajęć uniwersyteckich skupione wokół twórczości Sienkiewicza i jej kontekstów. Publikacje w czasopismach.

Aktualności

Loading
OK
Ta strona używa plików Cookies. Dowiedz się wiecej o celu ich używania i możliwości zmiany ustawień Cookies w przeglądarce.